Cách đây 72 năm, tháng 8-1938, trước sự phát triển của phong trào đấu tranh, tại số nhà 17 phố Đông Môn (nay là phố Phạm Hồng Thái), Chi bộ Đảng Cộng sản TP Hải Dương được thành lập, gồm 3 đảng viên, do đồng chí Nguyễn Thượng Mẫn làm Bí thư. Đây là sự kiện quan trọng, đánh dấu bước trưởng thành của phong trào cách mạng ở TP Hải Dương, đáp ứng yêu cầu cách mạng và nguyện vọng của quần chúng. Từ đây, các phong trào cách mạng của thành phố đã có chi bộ Đảng trực tiếp lãnh đạo và ngày càng có ảnh hưởng lớn đến tư tưởng, nhận thức của quần chúng nhân dân.

Trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Đảng bộ và nhân dân TP Hải Dương đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, vừa xây dựng lực lượng trực tiếp chiến đấu, vừa chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến, góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ và Đại thắng mùa xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Qua hai cuộc kháng chiến, TP Hải Dương đã tiễn đưa trên 22 nghìn thanh niên nhập ngũ, hàng nghìn thanh niên xung phong có mặt trên khắp các chiến trường phục vụ chiến đấu, trong đó có hơn 2.500 người con đã anh dũng hy sinh; gần 2.200 người trở thành thương binh, bệnh binh...

72 năm qua, từ chi bộ Đảng đầu tiên chỉ có 3 đảng viên, đến nay, Đảng bộ thành phố đã có 10.423 đảng viên, sinh hoạt tại 75 tổ chức cơ sở đảng. Trải qua 20 kỳ đại hội, Đảng bộ thành phố đã khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện và sự lớn mạnh không ngừng. Đặc biệt, sau hơn 20 năm đổi mới, nhất là sau 12 năm kể từ ngày thị xã Hải Dương trở thành thành phố (năm 1997), Đảng bộ đã lãnh đạo nhân dân thành phố vượt lên những khó khăn, thử thách, nỗ lực phấn đấu và đã đạt được những thành tựu to lớn, rất đáng tự hào: kinh tế-xã hội liên tục phát triển, an ninh chính trị ổn định, trật tự an toàn xã hội được bảo đảm; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được nâng cao; tổng sản phẩm xã hội bình quân 5 năm (2004-2009) tăng 16,5%/năm; giá trị sản xuất công nghiệp tăng 38%/năm; giá trị sản xuất các ngành dịch vụ tăng 20,8%/năm; thu nhập bình quân đầu người 1.334 USD/ người/năm. Riêng năm 2009, trong điều kiện khó khăn, do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế, nhưng tốc độ tăng trưởng kinh tế vẫn đạt 13,75%; giá trị sản xuất công nghiệp tăng 15,1%; giá trị xuất khẩu tăng 18,6%; thu ngân sách tăng 29%; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 2,68%.

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng đẩy mạnh phát triển công nghiệp và dịch vụ,  từng bước khai thác lợi thế so sánh của một đô thị trung tâm kinh tế lớn của tỉnh. Đến nay, thành phố có trên 1.900 doanh nghiệp và trên 15.000 hộ sản xuất, kinh doanh; 8 khu công nghiệp, cụm công nghiệp, tổng diện tích trên 1.000 ha, thu hút trên 150 dự án, trong đó có nhiều dự án quy mô lớn, công nghệ cao đã đi vào hoạt động, giải quyết việc làm cho trên 4 vạn lao động. Địa giới hành chính mở rộng gấp hai lần, dân số tăng 1,5 lần so với trước. 100% số đường giao thông ngõ xóm được bê-tông hóa; 100% số phòng học kiên cố cao tầng; 90% số thôn, khu dân cư có nhà văn hóa. Kết cấu hạ tầng đô thị, từng bước được hoàn thiện đồng bộ; tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều khu đô thị mới, khu du lịch sinh thái, cùng các loại hình dịch vụ thương mại, dịch vụ ngân hàng phát triển cả về quy mô và chất lượng. Nhiều trường học, bệnh viện được đầu tư nâng cấp, mở rộng... Diện mạo thành phố khởi sắc nhanh chóng, phát triển theo hướng đô thị hiện đại, văn minh và năm 2009, TP Hải Dương đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận là đô thị loại II.

Ghi nhận những đóng góp to lớn trong sự nghiệp cách mạng và những thành tích trong thời kỳ đổi mới, Đảng bộ và nhân dân TP Hải Dương đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương Lao động hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Chiến công hạng Nhì và nhiều phần thưởng khác. Đặc biệt, cán bộ, nhân dân và lực lượng vũ trang TP Hải Dương cùng các phường: Thanh Bình, Ngọc Châu; các  xã Ái Quốc, Nam Đồng, An Châu, Thượng Đạt và Công an thành phố vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; xã Thạch Khôi được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động; 74 bà mẹ được tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và 5 cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.